[MixedMode] Bulletins van 24 januari 2026

Zo Jan 25 10:27:30 CET 2026

Beste abonnees,

In de bijlagen treffen jullie de bulletins aan die op *zaterdag 24 januari
2026*,  zijn uitgezonden door PI4VRZ.
  1. De tekst van het morse-bulletin, zoals dat ook verwerkt was in het
mixed-mode bulletin.
  2. Daarna was het om half 11 tijd voor het mixed-mode bulletin. De tekst
van RTTY sturen we als aparte bijlage mee.
  3. Tenslotte het SSTV plaatje.

De audio van deze bulletins is terug te horen op onze downloadpagina:
https://www.pi4vrza.nl/downloads/ en als .MP3-bestand te downloaden.
De audio is uitstekend te gebruiken om je computersoftware in te stellen op
de verschillende modi. Geschikte software (voor Windows) vind je ook op
deze pagina.

73, namens de crew van PI4VRZ,

Frank PE1MHG en Wim PD1AJO
-------------- next part --------------
An HTML attachment was scrubbed...
URL: <http://lists.vrza.nl/pipermail/rtty-bul/attachments/20260125/11d81839/attachment-0001.html>
-------------- next part --------------
ZCZC
ZCZC

RYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYR
RYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYR

                 R T T Y - B U L L E T I N
     XX          -------------------------
    XXXX         WEKELIJKS BULLETIN VAN PI4VRZ,
   XXXXXX        LANDELIJK ZENDSTATION VAN DE VRZA,
  XXX  XXX       DE VERENIGING VAN RADIO ZEND AMATEURS
 XXX    XXX      QTH         : EERBEEK
XXX VRZA XXX     LOCATOR     : JO32AC
 XXX    XXX      FREQUENTIES : 3605 KHZ LSB +/- QRM.
  XXX  XXX                     145,250 MHZ VANUIT IJSSELSTEIN.
   XXXXXX                      70,425 MHZ VANUIT APELDOORN.
    XXXX                       145,275 MHZ VANUIT ASSEN.
     XX          WEBSTREAM   : INFO OP HTTPS://WWW.PI4VRZA.NL/
                 X           : (AT)PI4VRZA
  --------       TELEFOON    : 055 711 43 75 UITSLUITEND OP
   PI4VRZ                      ZATERDAG VAN 10.00 TOT 11.00 UUR
  --------       DATUM       : ZATERDAG , 24-01-2026.
                 REDACTIE    : FRANK, PE1MHG.

MT63: BANDBREEDTE 500 HZ, LONG INTERLEAVE, MIDDENFREQUENTIE: 750 HZ.
CW: 1 MAAL PER ONG. 5 MINUTEN ONZE CALLGEVER OP EEN TOON VAN 1100 HZ.
RTTY: DE SNELHEID IS 50 BAUD, MARK EN SPACE TONEN OP 1275 EN 1445 HZ.
BPSK63: DE SNELHEID IS 63 BAUD EN DE AUDIOFREQUENTIE 1600 HZ PSK.
8PSK-250F: DE BANDBREEDTE IS 250 HZ, MIDDENFREQUENTIE: 2000 HZ.
HIERNA: 8PSK-500F: BANDBREEDTE 500 HZ, MIDDENFREQUENTIE 2000 HZ.

------- PI4VRZ ---------------------------------- PI4VRZ -------

RADIOSTORING VEROORZAAKT ANNULERING EN OMLEIDING VAN VLUCHTEN IN 
GRIEKENLAND

STORING OP DE FREQUENTIE IS AL VERVELEND GENOEG ALS JE PROBEERT 
CONTACT TE LEGGEN MET EEN GEWILD DX-STATION, MAAR STORING OP 
FREQUENTIES DIE DOOR COMMERCIELE VLIEGTUIGEN WORDEN GEBRUIKT, KAN 
HET COMMERCIELE LUCHTRUIM LAMLEGGEN, ZOALS EERDER DEZE MAAND IN 
GRIEKENLAND GEBEURDE.

VLUCHTEN NAAR GRIEKENLAND WERDEN DEZE MAAND TIJDELIJK AAN DE GROND 
GEHOUDEN, VERTRAAGD OF OMGELEID NADAT ER ONVERKLAARBARE STORING WERD 
GEHOORD OP RADIOFREQUENTIES DIE WORDEN GEBRUIKT VOOR COMMUNICATIE 
MET VLIEGTUIGEN. DE STORING IN HET LUCHTVERKEER VEROORZAAKTE EEN 
VERLIES VAN ALLE FREQUENTIES, VOLGENS BERICHTEN VAN DE VERENIGING 
VAN GRIEKSE LUCHTVERKEERSLEIDERS. DE GRIEKSE 
BURGERLUCHTVAARTAUTORITEIT VERTELDE DE MEDIA DAT DE OORZAAK EEN 
"CONTINUE ONVRIJWILLIGE EMISSIE" WAS DIE DE COMMUNICATIE OP 4 
JANUARI VERSTOORDE.

DE AUTORITEITEN ZEIDEN DAT ZE EEN OPZETTELIJKE AANVAL KONDEN 
UITSLUITEN, MAAR DAT ZE HUN ONDERZOEK NAAR WAT ZIJ EEN ONGEKENDE 
STORING NOEMDEN, VOORTZETTEN. ER WERD VERMOED DAT DE TWEE UUR 
DURENDE STILSTAND HET GEVOLG WAS VAN EEN ONBEKEND TECHNISCH 
PROBLEEM. VOLGENS EEN BERICHT VAN DE BBC WAS EEN VAN DE GEOPPERDE 
THEORIEEN DAT EEN STATION IN DE BERGEN BIJ ATHENE EEN PROBLEEM 
VERTOONDE.

HET GRIEKSE MINISTERIE VAN INFRASTRUCTUUR EN TRANSPORT HEEFT LATEN 
WETEN DAT ER PLANNEN ZIJN OM DE VEROUDERDE LUCHTNAVIGATIESYSTEMEN 
VAN HET LAND TE MODERNISEREN EN DAT DEZE MODERNISERING IN 2028 
VOLTOOID MOET ZIJN.

BRON: PI4RAZ

------- PI4VRZ ---------------------------------- PI4VRZ -------

ZOU AMATEURRADIO KUNNEN HELPEN OM EEN INTERNETSTORING TE OVERLEVEN?

CONTESTUIT ANGST DAT CHINA DE ONDERZEESE INTERNETKABELS VAN TAIWAN 
ZOU KUNNEN SABOTEREN, IS DE TAIWANESE BURGERBESCHERMINGSGROEP GANGHU 
BEGONNEN MET HET OPLEIDEN VAN MENSEN TOT RADIO-AMATEURS, ZODAT ZE 
KUNNEN COMMUNICEREN, ZELFS WANNEER ER GEEN INTERNETVERBINDING IS.

TAIWAN IS MOMENTEEL AFHANKELIJK VAN MEER DAN 25 INTERNATIONALE EN 
BINNENLANDSE COMMUNICATIEKABELS VOOR HET TRANSPORT VAN MEER DAN 90 
PROCENT VAN ZIJN INTERNETVERKEER. ZONDER DEZE KABELS ZOU HET EILAND 
VAN DE BUITENWERELD AFGESNEDEN KUNNEN WORDEN EN ZOU DE INTERNE 
COMMUNICATIE WAARSCHIJNLIJK OOK INSTORTEN. VOLGENS EEN RAPPORT UIT 
2025 VAN HET TAIWANESE NATIONALE VEILIGHEIDSBUREAU RAKEN DEZE 
"DIGITALE LEVENSLIJNEN" GEMIDDELD ZEVEN TOT ACHT KEER PER JAAR 
BESCHADIGD.

DE TAIWANESE BURGERBESCHERMINGSGROEP GANGHU IS DAAROM BEGONNEN MET 
HET TRAINEN VAN MENSEN IN COMMUNICATIE VIA AMATEURRADIO WANNEER 
INTERNET NIET BESCHIKBAAR IS. GANGHU EN HAAR LEDEN BESTRIJKEN EEN 
GEBIED VAN ONGEVEER 54 KM2 MET CIRCA 390.000 INWONERS. DE DUITSE 
AMATEURRADIOVERENIGING (DARC) BESCHRIJFT EEN VERGELIJKBARE AANPAK 
MET HAAR CONCEPT "NOODCOMMUNICATIE IN LOKALE GROEPEN", WAARBIJ LEDEN 
ZICHZELF EN HUN BUREN MOETEN KUNNEN ONDERSTEUNEN IN GEVAL VAN EEN 
RAMP. GEZIEN DE HOGE SPANNINGEN IN TAIWAN IS DEZE TRAINING EEN 
POGING OM DE GEVOLGEN VAN DE SLUIMERENDE GEVAREN TE BEPERKEN.

HOEWEL AMATEURRADIO WERELDWIJD AL ZO'N 100 JAAR BESTAAT, IS HET IN 
TAIWAN PAS VIJFTIG JAAR OUD. ONDER DE KUOMINTANG (NATIONALISTISCHE 
PARTIJ), WAARVAN DE LEIDERS NA HUN NEDERLAAG TEGEN MAO ZEDONGS 
COMMUNISTISCHE PARTIJ IN DE CHINESE BURGEROORLOG IN 1949 NAAR HET 
EILAND VLUCHTTEN, WAS HET GEBRUIK VAN AMATEURRADIO DOOR BURGERS 
PRAKTISCH VERBODEN. DE OVERHEID VREESDE SPIONNEN DIE VANUIT HET 
VASTELAND OPEREERDEN. DE EERSTE LICENTIE-EXAMENS IN TAIWAN WERDEN 
PAS IN 1984 GEHOUDEN. NU DE DREIGING VAN EEN CONFLICT TUSSEN TAIWAN 
EN CHINA OPNIEUW DE KRANTENKOPPEN DOMINEERT, ZIJN ER VOLGENS DE 
NATIONALE COMMUNICATIECOMMISSIE ONGEVEER 25.000 GELICENTIEERDE 
AMATEURRADIO-OPERATORS IN TAIWAN. DE BEVOLKING VAN TAIWAN TELT 
ONGEVEER 24,3 MILJOEN INWONERS. DIT VERTEGENWOORDIGT ONGEVEER 0,10 
PROCENT VAN DE BEVOLKING. TER VERGELIJKING: NEDERLAND HEEFT ONGEVEER 
18 MILJOEN INWONERS EN ONGEVEER 12.500 RADIO-AMATEURS, WAT SLECHTS 
0,069 PROCENT IS.

------- PI4VRZ ---------------------------------- PI4VRZ -------

PLAYBACKEND ROBOTGEZICHT PRAAT ALS EEN MENS

DE LIPPEN VAN MENSACHTIGE ROBOTS BEWEGEN VAAK HOUTERIG. ONDERZOEKERS 
IN DE VS BRENGEN DAAR NU VERBETERING IN.

MENSACHTIGE ROBOTS KENNEN WE AL LANG. DOORDAT ZE AAN DE ENE KANT 
DUIDELIJK OP ONS LIJKEN, MAAR AAN DE ANDERE KANT OP BELANGRIJKE 
KENMERKEN TOCH NET NIET REALISTISCH GENOEG ZIJN, GEVEN ZE ONS EEN 
UNHEIMISCH GEVOEL. ER IS ZELFS EEN NAAM VOOR DE AFKEER DIE DAN 
ONTSTAAT: DE UNCANNY VALLEY, OFWEL DE GRIEZELVALLEI. DIE BELEMMERT 
DE INZET VAN HUMANOIDE ROBOTS.
HORECA

EEN GROEP ROBOTWETENSCHAPPERS GELOOFT DAT ER WEL DEGELIJK NUTTIGE 
TOEPASSINGEN ZIJN VOOR OP MENSEN LIJKENDE ROBOTS. IN DE OUDERENZORG 
BIJVOORBEELD OF ALS ONDERSTEUNING IN DE HORECA OF HET HOTELWEZEN.

ZO OOK EEN TEAM INGENIEURS EN ROBOTICA-EXPERTS AAN COLUMBIA 
UNIVERSITY IN NEW YORK. ZIJ PUBLICEERDEN WOENSDAG IN HET 
VAKTIJDSCHRIFT SCIENCE ROBOTICS ($) OVER HUN WERK AAN EEN 
ROBOTGEZICHT DAT BEHOORLIJKE REALISTISCHE BEWEGINGEN KAN MAKEN MET 
DE MOND.

DOEL IS OM IN DE BUURT TE KOMEN BIJ WAT DE MENSELIJKE MOND DOET 
WANNEER IEMAND PRAAT, EN ZO ROBOTS BETER VERSTAANBAAR (EN 
BETROUWBAARDER) TE MAKEN.

WANNEER MENSEN NAAR EEN ANDER LUISTEREN, WORDT EEN VERRASSEND GROOT 
DEEL VERZORGD DOOR HET KIJKEN NAAR DE LIPPEN. HOE MEER HINDERLIJKE 
BIJGELUIDEN - HOE RUMOERIGER EEN RUIMTE - HOE BELANGRIJKER HET 
INTERPRETEREN VAN DE LIPBEWEGINGEN IS.

DE GROEP AAN COLUMBIA UNIVERSITY BOUWDE EEN ROBOTGEZICHT DAT BESTAAT 
UIT EEN VOORZIJDE VAN ZACHT SILICONENRUBBER, MET DAARACHTER 
ACTUATOREN - GEBASEERD OP ELEKTROMOTOREN - DIE BIJ ELKAAR DE MOND 
TIEN VRIJHEIDSGRADEN GEVEN. DEZE OPZET MAAKT COMPLEXERE BEWEGINGEN 
VAN DE LIPPEN MOGELIJK DAN BIJ ANDERE ROBOTGEZICHTEN.

ELKE MONDHOEK WORDT BIJVOORBEELD AANGESTUURD DOOR EEN ELEKTROMOTOR 
DIE EEN BEWEGING IN TWEE RICHTINGEN MOGELIJK MAAKT: ZOWEL NAAR 
BINNEN ALS NAAR BUITEN. DE TIEN VRIJHEIDSGRADEN ZORGEN ER TEZAMEN 
VOOR DAT DE MOND ALLERLEI VORMEN KAN AANNEMEN, ZOALS EEN GETUITE 
MOND. OOK BIJZONDER, SCHRIJVEN DE ONDERZOEKERS IN HUN ARTIKEL, IS 
DAT DE ROBOTMOND HELEMAAL KAN SLUITEN, 'WAT ESSENTIEEL IS VOOR 
REALISTISCHE LIPBEWEGINGEN'.

IS DE MECHANISCHE KANT VAN HET VERHAAL AL INDRUKWEKKEND, MINSTENS 
ZOVEEL WERK STAK DE GROEP IN HET NATUURGETROUW LATEN BEWEGEN VAN DE 
MOND BIJ ALLE MOGELIJKE KLANKEN. HIERVOOR WERD EEN AI-MODEL 
GETRAIND, NET ZOLANG TOT BEKEND IS WELKE BEWEGINGEN DE MOTOREN 
MOETEN MAKEN VOOR EEN BEPAALDE STAND VAN DE LIPPEN.

HET BIJZONDERE IS DAT DE ROBOT HIERDOOR ALLE MOGELIJKE TALEN KAN 
'SPREKEN', ZELFS WANNEER DIE GEEN ONDERDEEL WAREN VAN DE TRAINING, 
ZOALS FRANS, CHINEES EN ARABISCH.

'WE HEBBEN HET TAALPROBLEEM OMZEILD DOOR EEN MODEL TE TRAINEN DAT 
RECHTSTREEKS VAN AUDIO NAAR LIPBEWEGINGEN GAAT', ZEI 
ONDERZOEKSLEIDER HOD LIPSON TEGEN DE WEBSITE CNET. 'ER IS GEEN 
SPRAKE VAN TAAL.' ALLEEN VAN BEPAALDE KLANKEN EN DAARBIJ DE JUISTE 
MONDBEWEGINGEN. PERFECT IS HET NOG NIET, MAAR WEL BETER DAN VEEL 
ANDERE ROBOTS DIE DOEN ALSOF ZE PRATEN.
ONGEMAKKELIJK GEVOEL

NOG EVEN OVER THE UNCANNY VALLEY, DAT ONGEMAKKELIJKE GEVOEL DAT 
MENSEN HEBBEN ALS EEN ROBOT ERUIT ZIET ALS EEN MENS, MAAR NET NIET 
REALISTISCH GENOEG IS. DE HOOFDREDEN HIERVOOR IS DAT VEEL 
MENSACHTIGE ROBOTS HUN MOND NIET OF NAUWELIJKS BEWEGEN WANNEER ZE 
PRATEN. 'WIJ PROBEREN DIT PROBLEEM JUIST OP TE LOSSEN', ZEI LIPSON 
TEGEN CNET. 'HET IS LANG VERWAARLOOSD IN DE ROBOTICA.'

BRON: DE INGENIEUR

------- PI4VRZ ---------------------------------- PI4VRZ -------

COLOFON:
JE HEBT HET MIXED MODE BULLETIN MEEGESCHREVEN VAN PI4VRZ. HEB JE 
BERICHTEN DIE IN DIT BULLETIN KUNNEN WORDEN VERWERKT, NEEM DAN 
CONTACT OP MET PI4VRZ:

1) E-MAIL   : PI4VRZA(AT)VRZA.NL
2) X        : (AT)PI4VRZA
3) TELEFOON : 055-711 4375, UITSLUITEND ZATERDAG VAN 10.00 TOT 11.00 
UUR.

JE KUNT JE OP ONS BULLETIN ABONNEREN.
MELD JE DAN AAN OP DE SITE HTTPS://WWW.VRZA.NL/ EN KLIK OP 
'VERENIGINGSZENDER' EN TENSLOTTE OP  'ALGEMENE INFORMATIE 
MAILINGLIJST VRZA BULLETIN'.

NNNN
NNNN

-------------- next part --------------
The Quick Brown Fox Jumps Over The Lazy Dog 1234567890
The Quick Brown Fox Jumps Over The Lazy Dog 1234567890
The Quick Brown Fox Jumps Over The Lazy Dog 1234567890

M i x e d  M o d e - b u l l e t i n

Wekelijks bulletin van PI4VRZ, landelijk zendstation van de VRZA,
de Vereniging van Radio Zend Amateurs.

QTH: Eerbeek - Regio 05 - Locator : JO32AC.

Frequenties: 3605 kHz LSB +/- QRM vanuit Eerbeek.
145,250 MHz vanuit IJsselstein.
70,425 MHz vanuit Apeldoorn door Bert Jan PA1BJ.
145,275 MHz vanuit Assen door Erik PA0EKA.

Webstream: Info op https://www.pi4vrza.nl/
X: @pi4vrza
Email: pi4vrza at vrza.nl
Telefoon: 055 711 43 75, uitsluitend op zaterdag van 10.00 tot 11.00 uur.

Datum: Zaterdag , 24-01-2026
Redactie: Frank, PE1MHG.

MT63: Bandbreedte 500 Hz, long interleave, middenfrequentie: 750 Hz.
CW: Op een toon van 1100 Hz met info over het mixed mode bulletin.
RTTY: De snelheid is 50 baud, mark en space tonen op 1275 en 1445 Hz.
BPSK63: De snelheid is 63 Baud en de audiofrequentie 1600 Hz.
8PSK-250F: De bandbreedte is 250 Hz, middenfrequentie: 2000 Hz.
Hierna: 8PSK-500F: Bandbreedte 500 Hz, middenfrequentie 2000 Hz.

---- Dit is het wekelijkse bulletin van PI4VRZ ----

Radiostoring veroorzaakt annulering en omleiding van vluchten in Griekenland

Storing op de frequentie is al vervelend genoeg als je probeert contact te leggen met een gewild DX-station, maar storing op frequenties die door commerciele vliegtuigen worden gebruikt, kan het commerciele luchtruim lamleggen, zoals eerder deze maand in Griekenland gebeurde.

Vluchten naar Griekenland werden deze maand tijdelijk aan de grond gehouden, vertraagd of omgeleid nadat er onverklaarbare storing werd gehoord op radiofrequenties die worden gebruikt voor communicatie met vliegtuigen. De storing in het luchtverkeer veroorzaakte een verlies van alle frequenties, volgens berichten van de Vereniging van Griekse Luchtverkeersleiders. De Griekse burgerluchtvaartautoriteit vertelde de media dat de oorzaak een "continue onvrijwillige emissie" was die de communicatie op 4 januari verstoorde.

De autoriteiten zeiden dat ze een opzettelijke aanval konden uitsluiten, maar dat ze hun onderzoek naar wat zij een ongekende storing noemden, voortzetten. Er werd vermoed dat de twee uur durende stilstand het gevolg was van een onbekend technisch probleem. Volgens een bericht van de BBC was een van de geopperde theorieen dat een station in de bergen bij Athene een probleem vertoonde.

Het Griekse ministerie van Infrastructuur en Transport heeft laten weten dat er plannen zijn om de verouderde luchtnavigatiesystemen van het land te moderniseren en dat deze modernisering in 2028 voltooid moet zijn.

Bron: PI4RAZ

---- Dit is het wekelijkse bulletin van PI4VRZ ----

Zou amateurradio kunnen helpen om een internetstoring te overleven?

contestUit angst dat China de onderzeese internetkabels van Taiwan zou kunnen saboteren, is de Taiwanese burgerbeschermingsgroep Ganghu begonnen met het opleiden van mensen tot radio-amateurs, zodat ze kunnen communiceren, zelfs wanneer er geen internetverbinding is.

Taiwan is momenteel afhankelijk van meer dan 25 internationale en binnenlandse communicatiekabels voor het transport van meer dan 90 procent van zijn internetverkeer. Zonder deze kabels zou het eiland van de buitenwereld afgesneden kunnen worden en zou de interne communicatie waarschijnlijk ook instorten. Volgens een rapport uit 2025 van het Taiwanese Nationale Veiligheidsbureau raken deze "digitale levenslijnen" gemiddeld zeven tot acht keer per jaar beschadigd.

De Taiwanese burgerbeschermingsgroep Ganghu is daarom begonnen met het trainen van mensen in communicatie via amateurradio wanneer internet niet beschikbaar is. Ganghu en haar leden bestrijken een gebied van ongeveer 54 km2 met circa 390.000 inwoners. De Duitse amateurradiovereniging (DARC) beschrijft een vergelijkbare aanpak met haar concept "Noodcommunicatie in lokale groepen", waarbij leden zichzelf en hun buren moeten kunnen ondersteunen in geval van een ramp. Gezien de hoge spanningen in Taiwan is deze training een poging om de gevolgen van de sluimerende gevaren te beperken.

Hoewel amateurradio wereldwijd al zo'n 100 jaar bestaat, is het in Taiwan pas vijftig jaar oud. Onder de Kuomintang (Nationalistische Partij), waarvan de leiders na hun nederlaag tegen Mao Zedongs Communistische Partij in de Chinese Burgeroorlog in 1949 naar het eiland vluchtten, was het gebruik van amateurradio door burgers praktisch verboden. De overheid vreesde spionnen die vanuit het vasteland opereerden. De eerste licentie-examens in Taiwan werden pas in 1984 gehouden. Nu de dreiging van een conflict tussen Taiwan en China opnieuw de krantenkoppen domineert, zijn er volgens de Nationale Communicatiecommissie ongeveer 25.000 gelicentieerde amateurradio-operators in Taiwan. De bevolking van Taiwan telt ongeveer 24,3 miljoen inwoners. Dit vertegenwoordigt ongeveer 0,10 procent van de bevolking. Ter vergelijking: Nederland heeft ongeveer 18 miljoen inwoners en ongeveer 12.500 radio-amateurs, wat slechts 0,069 procent is.

---- Dit is het wekelijkse bulletin van PI4VRZ ----

Playbackend robotgezicht praat als een mens

De lippen van mensachtige robots bewegen vaak houterig. Onderzoekers in de VS brengen daar nu verbetering in.

Mensachtige robots kennen we al lang. Doordat ze aan de ene kant duidelijk op ons lijken, maar aan de andere kant op belangrijke kenmerken toch net niet realistisch genoeg zijn, geven ze ons een unheimisch gevoel. Er is zelfs een naam voor de afkeer die dan ontstaat: de uncanny valley, ofwel de griezelvallei. Die belemmert de inzet van humanoide robots.
Horeca

Een groep robotwetenschappers gelooft dat er wel degelijk nuttige toepassingen zijn voor op mensen lijkende robots. In de ouderenzorg bijvoorbeeld of als ondersteuning in de horeca of het hotelwezen.

Zo ook een team ingenieurs en robotica-experts aan Columbia University in New York. Zij publiceerden woensdag in het vaktijdschrift Science Robotics ($) over hun werk aan een robotgezicht dat behoorlijke realistische bewegingen kan maken met de mond.

Doel is om in de buurt te komen bij wat de menselijke mond doet wanneer iemand praat, en zo robots beter verstaanbaar (en betrouwbaarder) te maken.

Wanneer mensen naar een ander luisteren, wordt een verrassend groot deel verzorgd door het kijken naar de lippen. Hoe meer hinderlijke bijgeluiden - hoe rumoeriger een ruimte - hoe belangrijker het interpreteren van de lipbewegingen is.

De groep aan Columbia University bouwde een robotgezicht dat bestaat uit een voorzijde van zacht siliconenrubber, met daarachter actuatoren - gebaseerd op elektromotoren - die bij elkaar de mond tien vrijheidsgraden geven. Deze opzet maakt complexere bewegingen van de lippen mogelijk dan bij andere robotgezichten.

Elke mondhoek wordt bijvoorbeeld aangestuurd door een elektromotor die een beweging in twee richtingen mogelijk maakt: zowel naar binnen als naar buiten. De tien vrijheidsgraden zorgen er tezamen voor dat de mond allerlei vormen kan aannemen, zoals een getuite mond. Ook bijzonder, schrijven de onderzoekers in hun artikel, is dat de robotmond helemaal kan sluiten, 'wat essentieel is voor realistische lipbewegingen'.

Is de mechanische kant van het verhaal al indrukwekkend, minstens zoveel werk stak de groep in het natuurgetrouw laten bewegen van de mond bij alle mogelijke klanken. Hiervoor werd een AI-model getraind, net zolang tot bekend is welke bewegingen de motoren moeten maken voor een bepaalde stand van de lippen.

Het bijzondere is dat de robot hierdoor alle mogelijke talen kan 'spreken', zelfs wanneer die geen onderdeel waren van de training, zoals Frans, Chinees en Arabisch.

'We hebben het taalprobleem omzeild door een model te trainen dat rechtstreeks van audio naar lipbewegingen gaat', zei onderzoeksleider Hod Lipson tegen de website CNET. 'Er is geen sprake van taal.' Alleen van bepaalde klanken en daarbij de juiste mondbewegingen. Perfect is het nog niet, maar wel beter dan veel andere robots die doen alsof ze praten.
Ongemakkelijk gevoel

Nog even over the uncanny valley, dat ongemakkelijke gevoel dat mensen hebben als een robot eruit ziet als een mens, maar net niet realistisch genoeg is. De hoofdreden hiervoor is dat veel mensachtige robots hun mond niet of nauwelijks bewegen wanneer ze praten. 'Wij proberen dit probleem juist op te lossen', zei Lipson tegen CNET. 'Het is lang verwaarloosd in de robotica.'

Bron: De ingenieur

---- Dit is het wekelijkse bulletin van PI4VRZ ----

Colofon:
Je hebt Mixed Mode bulletin meegeschreven van PI4VRZ. Heb je berichten die in dit bulletin kunnen worden verwerkt, neem dan contact op met PI4VRZ:

1) E-mail   : pi4vrza at vrza.nl
2) X        : @pi4vrza
3) Telefoon : 055-711 4375, uitsluitend zaterdag van 10.00 tot 11.00 uur.

Je kunt je op ons bulletin abonneren.
Meld je dan aan op de site https://www.vrza.nl/ en klik op 'verenigingszender' en tenslotte op  'Algemene informatie mailinglijst VRZA Bulletin'.

-------------- next part --------------
A non-text attachment was scrubbed...
Name: pict_1280.jpg
Type: image/jpeg
Size: 242469 bytes
Desc: not available
URL: <http://lists.vrza.nl/pipermail/rtty-bul/attachments/20260125/11d81839/attachment-0001.jpg>
-------------- next part --------------
Dit is PI4VRZ. Kijk voor alle gebruikte modi op www.pi4vrza.nl